बाढीले पर्यटन क्षेत्रमा रु ५२ अर्ब ६७ करोड ४५ लाख क्षति

भोटेकोशी तथा त्रिशूली नदीमा आएको बाढी र त्यसपछिको पहिरोबाट नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा रु ५२ अर्ब ६७ करोड ४५ लाख ७६ हजार ५०० बराबरको प्रारम्भिक आर्थिक क्षति भएको प्रतिवेदन पेश गरिएको छ । 

क्षतिग्रस्त पर्यटन क्षेत्रको पुनरुत्थान तथा भविष्यमा हुने विपद्का लागि पूर्वतयारीलाई व्यवस्थित बनाउन पुनर्रुत्थानको मस्यौदा तयार गर्ने जिम्मेवारीसमेत सम्बन्धित समितिलाई दिइएको छ ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयमा सोमबार आयोजित पर्यटन क्षेत्रमा परेको प्रभाव तथा पुनरुत्थानसम्बन्धी प्रतिवेदन प्रस्तुति तथा छलफल कार्यक्रममा नेपाल पर्यटन बोर्डको द्रूत प्रतिक्रिया टोली ९क्यूआरटी० का संयोजक तथा बोर्डका कार्यकारी सदस्य सहदेव धमलाले प्रारम्भिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका हुन् ।

कार्यक्रम संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खड्गराज पौडेल ‘गनेस’को उपस्थितिमा सम्पन्न भएको थियो । कार्यक्रममा मन्त्रालयका सचिव मुकुन्द निरौला, सहसचिव तथा शाखा प्रमुखहरू, नेपाल पर्यटन बोर्डका प्रतिनिधि तथा निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता थियो ।

प्रतिवेदनअनुसार बाढी तथा पहिरोबाट विशेषगरी रसुवा, नुवाकोट, धादिङ र गोरखा लगायतका क्षेत्रमा पर्यटन पूर्वाधार, होटल तथा पर्यटन व्यवसाय, यातायात पहुँच, पदमार्ग र पर्यटक व्यवस्थापनमा ठूलो क्षति पुगेको छ ।

क्षेत्रगत रूपमा सबैभन्दा बढी क्षति होटल व्यवसायमा भएको प्रारम्भिक आकलन गरिएको छ । होटल क्षेत्रमा रु १९ अर्ब ५६ करोड ४ लाख ४८ हजार, वैदेशिक पर्यटन आम्दानीमा रु १४ अर्ब ६० करोड २४ लाख ६४ हजार तथा मानवबल एवं पर्यटक व्यवस्थापनमा रु १२ अर्ब २६ करोड ८४ लाख २४ हजार ५०० बराबरको क्षति भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

त्यस्तै, सम्पदा तथा पर्यटन पूर्वाधारतर्फ रु १ अर्ब ६६ करोड ४० लाख, सवारीसाधनतर्फ रु १ अर्ब ५१ करोड ४० लाख ८० हजार, रेस्टुरेन्टतर्फ रु १ अर्ब ३८ करोड ५० लाख २० हजार र लाङटाङ क्षेत्रमा व्यावसायिक कारोबारतर्फ रु १ अर्ब २७ करोड ६४ लाख ४० हजार बराबरको क्षति भएको आकलन गरिएको छ ।

आन्तरिक पर्यटन राजस्वमा रु १९ करोड ८७ लाख, राफ्टिङ तथा क्याम्पिङ साइटमा रु १५ करोड ५० लाख र ट्रेकिङ ट्रेलमा रु ५ करोड बराबरको प्रारम्भिक क्षति भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

बाढी तथा पहिरोमा १ हजार ११७ जना नेपाली तथा विदेशी नागरिक प्रभावित तथा सम्पर्कविहीन भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । तीमध्ये ३१० जनाको सकुशल उद्धार गरिएको छ भने १३ जना सम्पर्कमा आएका छन् । हालसम्म ७९४ जना सम्पर्कविहीन रहेकोमा ६०६ जना विदेशी र १८८ जना नेपाली रहेको जनाइएको छ । उद्धार गरिएकामध्ये २५८ पुरुष र ५२ महिला छन् ।

घटना भएको करिब एक घण्टाभित्रै पर्यटक प्रहरी, ट्राभल तथा ट्रेकिङ कम्पनी र कैलाश–मानसरोवर टुर अपरेटरहरूसँग समन्वय गरी खोज तथा उद्धार कार्य सुरु गरिएको नेपाल पर्यटन बोर्डका वरिष्ठ निर्देशक हिक्मत सिंह ऐरले जानकारी गराएका हुन् । 

प्रतिवेदनमा विपद्पछिको पर्यटन पुनरुत्थानलाई क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माणमा मात्र सीमित नगरी भविष्यमा देखिन सक्ने जलवायुजन्य जोखिमलाई समेत ध्यानमा राखेर सुरक्षित तथा दिगो पर्यटन प्रणाली विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ ।

 बोर्डका वरिष्ठ निर्देशक ऐरले रसुवा क्षेत्रलाई दीर्घकालीन रूपमा ‘क्लाइमेट हेरिटेज’ का रूपमा विकास गर्ने अवधारणा अघि सारिएको जानकारी दिए । उनले संकटका समयमा प्रभावकारी समन्वय र शीघ्र प्रतिकार्यका लागि बोर्डमा २४ सै घण्टा सञ्चालन हुने क्राइसिस सेल तथा क्यूआरटीलाई निरन्तरता दिनुपर्ने र त्यसका लागि वार्षिक रु १ देखि ५ करोडसम्म बजेट व्यवस्था गर्नुपर्ने सुझाव दिए ।

कार्यक्रममा नेपाल पर्यटन बोर्डका कार्यकारी सदस्य तथा निजी क्षेत्रका प्रतिनिधि सहदेव धमलाले बाढी(पहिरोबाट पर्यटन व्यवसाय, होटल तथा पदमार्गमा ठूलो क्षति पुगेको उल्लेख गर्दै प्रभावित व्यवसायीका लागि तत्काल राहत, कर छुट तथा सहुलियतपूर्ण पुनरुत्थान प्याकेज आवश्यक रहेको बताए ।

उनले वैकल्पिक पदमार्ग तथा यातायात पहुँच शीघ्र सञ्चालनमा ल्याउनुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारमा नेपाल सुरक्षित र पर्यटकका लागि खुला रहेको सन्देश प्रभावकारी रूपमा प्रवाह गर्नुपर्नेमा जोड दिए । छलफलका क्रममा भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित पर्यटन क्षेत्रको पुनरुत्थान तथा पुनर्स्थापनाका लागि आवश्यक कार्ययोजना अघि बढाउने विषयमा छलफल भएको थियो ।

साथै, आगामी विपद्का समयमा प्रभावकारी समन्वय, शीघ्र प्रतिकार्य तथा पर्यटन क्षेत्रको पुनरुत्थान प्रक्रियालाई थप व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन पुनर्रुत्थानको योजना मस्यौदा तयार गर्ने थप जिम्मेवारी सम्बन्धित समितिलाई मन्त्री पौडेलले दिएका छन् । मन्त्री पौडेलले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अलपत्र परेका पर्यटकको शीघ्र उद्धार तथा क्षतिग्रस्त पर्यटन पूर्वाधारको पुनर्निर्माणलाई सरकारको प्राथमिकतामा राखिएको बताए । 

उनले नेपाल पर्यटन बोर्ड तथा निजी क्षेत्रसँगको सहकार्यमा तयार हुने संयुक्त कार्ययोजनालाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्दै आगामी पर्यटकीय सिजनअघि प्रमुख गन्तव्यमा सुरक्षा, सञ्चार तथा यातायात पहुँच पुनःस्थापित गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

प्रारम्भिक प्रतिवेदनले पर्यटन क्षेत्रमा प्रमाणमा आधारित तथा एकीकृत सूचना प्रवाह, जलवायु–अनुकूल पर्यटन पूर्वाधार, पूर्वसूचना प्रणाली, पर्यटक प्रहरीको विस्तार तथा पर्यटन बीमा प्रणालीको संस्थागत विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ ।

त्यसैगरी, प्रभावित क्षेत्रको पर्यटन पुनरुत्थानसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धनलाई निरन्तरता दिन भारतका दुई शहरमा प्रेस ब्रिफिङ तथा ‘नेपाल नाइट’ कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने प्रस्तावसमेत अघि सारिएको छ ।

नेपाल पर्यटन बोर्डले सम्बन्धित सरकारी निकाय, स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय, पर्यटन व्यवसायी तथा निजी क्षेत्रसँगको समन्वयलाई थप प्रभावकारी बनाउँदै पर्यटक सुरक्षा, विश्वसनीय सूचना प्रवाह र पर्यटन क्षेत्रको दिगो पुनरुत्थानलाई प्राथमिकतामा राख्ने जनाएको छ ।

बाढीका कारण दावा फिन्जाेकाे जीवनमा ठूलाे बज्रपात

 

रसुवा, लेन्देखाेलाहुँदै भाेटेकाेसी नदिमा भादाै १० गते चीनतर्फबाट आएको विनाशकारी बाढीले जिल्लाका धेरै जना बेपत्ता छन् । गोसाईकुण्ड गाउँपालिका-५ विकासप्रेमी ९१ वर्षिय दावा फिन्जाे तामाङकाे परिवारमा पनि ठूलाे बज्रपात भयाे । 

१९९४ साल असार १५ गते गोसाईकुण्ड गाउँपालिका-५ सानाे भार्खुमा बाबु डिनडुव वाङदी तामाङ (ब्लोन) तथा आमा निम ल्हेनजेन थोकरकाे काखबाट जन्मिनु भएका उनी पेशाले कृषि, सामाजिक सेवामा छन् । सानो भार्खु गाउँमा बस्ने तामाङका छोरा फुर्पासाङको होटल थियो । 

स्याफ्रुवेसी बजारमा रहेकाे राम्राे हाेटल थियाे बुद्ध गेष्ट होटल । पुर्खौली सम्पत्ति र चार पुस्ताको मेहनतबाट समृद्ध हुँदै गएको होटल व्यवसाय नाती टिन्डु छिरिङले सम्हालेका थिए । 

स्याफ्रु बजारदेखि माथि (उत्तर तर्फ) भिरालो भार्खु गाउँस्थित पुर्खौली घरबाट करोडौं मूल्यको होटल व्यवसायसम्मको प्रगतिबाट खुशी  हुनु भएका दावाफिन्जो परिवारको खुशी भदौ १० गतेबाट सकियाे । 

होटल मात्र होइन, छोरा फुर्पासाङ, बुहारी छेटिन, नाति टिन्टु छिरिङ, नातिनी बुहारी याङ्जी, पनाति कल्साङ र एक जना काम गर्ने मान्छे समेत बाढीले बेपत्ता भए । 

सरकारी अभिलेख अनुसार बाढीबाट हालसम्म १२५९ जनाको मृत्यु भएको तथ्याँक छ । अझै ५०५३ जना सम्पर्कविहिन छन् । 

उनीहरु एक हप्ता भार्खु बस्ने गरी त्यहाँ पुगेका थिए । त्यही कारण  दावा दम्पत्ति बच्न सफल भए । तर सय वर्ष नजिकको उमेरमा आफूहरू बाँचेर आफ्नै तीन पुस्ता गुमाउनुको पीडा उहाँ व्यक्त नै गर्न सक्नु हुन्न ।

दावाफिन्जो तामाङको ‘भेडिगोठ देखि राष्टिय पञ्चायतसम्म’ नामको जीवनीमूलक पुस्तक प्रकासित छ । पुस्तकमा उहाँले जीवनमा गरेका परम्परागत संघर्षदेखि समस्याहरूको फिहरिस्त प्रस्तुत गरेका छन् ।  तर पुस्तकमा यस्तो संकटको कतै बर्णन छैन । 

बुढेसकालमा पाँच जनाकाे साेकमा परेका तामाङप्रति समवेदना मृतक प्रति हार्दिक भावपूर्ण श्रदाञ्जली । 

माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत आयोजनाबाट हालसम्म ३७ शव निकालियो

 

रसुवा । लेन्देखोलाहुँदै भोटेकोशी बाढीबाट क्षतिग्रस्त २१६ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत् आयोजनाको क्षेत्रबाट १३ शव निकालिएको छ ।

आयोजनाका अनुसार असोज ४ गते नेपाली सेना समेतको विज्ञ र कम्पनीको संयुक्त उद्धार टोलीले अडिट–३ बाट अपस्ट्रीम हेडरेस टनेलभित्र खोजी गर्ने क्रममा कन्क्रिटिङका लागि तयार पारिएको रिबारको जालमा अल्झिएका तथा हिलोमा ढल्किएको अवस्थामा थप १३ शव फेला पारी बाहिर निकालेको हो ।

थप १३ शव बाहिर निकालिएसँगै अडिट–३ क्षेत्रबाट हालसम्म निकालिएका शवको संख्या ३७ पुगेको कम्पनीले जनाएको छ । 

अडिट–३ क्षेत्रबाट निकालिएका शवलाई नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमार्फत नुवाकोटको विदुर नगरपालिका–६ स्थित खम्बा स्वास्थ्य परिसरमा लगिएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालयले मृतकका परिवार तथा आफन्तलाई शवको सनाखत प्रक्रियामा सहयोग गर्न आग्रह गरेको कम्पनीले जनाएको छ । 

आयोजनाका अनुसार ग्राउन्ड सर्चका लागि सर्च डगको टोली परिचालन गरी उद्धार तथा खोजी कार्य जारी छ । यस्तै, कम्पनीको दुईतर्फी टनेलमा मिनी एक्साभेटर प्रयोग गरेर पनि खोजी तथा उद्धार कार्य भइरहेको छ । 

हराएकी बालिका खोजी दिन आग्रह

 

रसुवा, कालिका गाउँपालिका–३, धारापानी निवासी इन्द्रजित तामाङ र सिर्जना तामाङकी ६ वर्षीया छोरी जेसिका तामाङ बेपत्ता भएकी छिन् । 

भदाै १० गतेकाे उत्तरगया पब्लिक बोर्डिङ इङलिस स्कुल आग्लीटारमा अध्ययनरत बालिका बाढी आउँदै गर्दा सोही विद्यालयमा कक्षा ९ मा अध्ययनरत एक विद्यार्थीले उनलाई उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा पु¥याएका थिए । 

“जिवित उद्धार भएको खबरले उत्साह थपेको थियो भेट्ने आशा अझै मरेको छैन । ” बालिकाकी आमा सिर्जनाले बताइन् ।  उनले भनीन् भेटेर उद्धार भएकाे भन्ने खबर पाएकाे अहिलेसम्म हाम्राे सम्पर्कमा छैन । 

त्यसपछि अन्य बालबालिकाको उद्धार गर्न गएको र फर्केर आउँदा आफूले छोडेको स्थानमा जेसिकालाई नदेखेको कुरा ती विद्यार्थीले अभिभावकलाई पटक–पटक बताउँदै आएका छन् ।

तर अहिलेसम्म कुनै पत्तोपत्तो छैन । बालिकाकी आमा सिर्जनाले भनीन् “आशा छ नानी फर्किने हामी प्रतीक्षामा छौं ।”कहीं कतै कसैले जेसिकालाई देख्नुभएको छ कि ? कसैले उद्धार गरेर सुरक्षित स्थानमा राख्नुभएको छ कि ?

जेसिकाको फोटो हेरेर कुनै पनि स्थानमा देख्नुभएमा वा कुनै जानकारी प्राप्त भएमा वाशंका लागेमा सो को सूचना तुरुन्त नजिकको प्रहरीचौकी वा उनका अभिभावकलाई खबर गरिदिनुहोस् परिवारले अनुरोध गरेका छन् । 

बालिकाको तस्वीर सहित छ 

एउटै आयोजनाका ५७६ जना सम्पर्कविहीन

रसुवा, भोटेकोशी बाढीका कारण रसुवाका सात जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत ठूलो संख्याका कामदार सम्पर्कविहीन भएका छन्। तीमध्ये माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत् आयोजनाका मात्रै ५ सय ७६ जना कामदार सम्पर्कविहीन रहेको इप्पानले जनाएको छ।

त्यस्तै, रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाका ९३ जना कामदार सम्पर्कविहीन छन्। रसुवा भोटेकोशीका चार, लाङटाङ खोलाका ४२, चिलिमेका आठ र मेलुङ खोलाका सात कामदार सम्पर्कविहीन रहेको इप्पानले जनाएको छ। माथिल्लो मेलुङमा कार्यरत कति कर्मचारी सम्पर्कविहीन छन् भन्ने यकिन हुन सकेको छैन।

नुवाकोटको माथिल्लो त्रिशूली–३ बी जलविद्युत् आयोजनाका १ सय ५८ जना कामदार पनि सम्पर्कविहीन छन्। त्यस्तै, माथिल्लो त्रिशूली–३ का ४२ जना, त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाका एक जना र देवीघाट जलविद्युत् आयोजनाका एक जना सम्पर्कविहीन रहेको इप्पानले जनाएको छ। मिडिल त्रिशूली गंगाका दुई जना कामदार पनि सम्पर्कविहीन छन्। 

जिल्लामा रहेकाे ठूलाे तथा निर्माणाधीन माथिल्लाे त्रिशूली १ जलविद्युत आयोजनामा धेरै क्षती भएकाे छ । याे आयोजनाले ८५  काम सकेकाे थियाे । 

भागेर बाँच्न सफल भएका नाैकुण्ड गाउँपालिका ५ का अर्जुन न्याैपाने भालिपल्टदेखि नै माथिल्लाे त्रिशूली १ जलविद्युतका कामदार तथा हराएका साथीहरू खाेजी कार्यमा लागेकाे छन् । खाेज उद्धारका लागि लागेका छाैं कति सफल हुन्छाैं । उनले भने धेरै साथीहरू बेपत्त छन् । 

विद्यालयमा त्रास बिर्साउन बाढी प्रभावित विद्यालय खुल्यो

 

रसुवा, भदौ १० गते लेन्देखोला हुँदै भोटेकोसीमा आएको बाढीका कारण क्षतिग्रस्त विद्यालयहरूको अध्ययन सुरु भएको छ । जिल्लाभरका ४ विद्यालय पूर्ण रुपमा क्षतिग्रस्त छन् । 

विनाशकरी बाढीमा परेर उत्तरगया गाउँपालिका–२ स्थित चिप्लेटी आधारभूत विद्यालयमा १ जना विद्यार्थी बेपत्ता छन् । उत्तरगया गाउँपालिका–४ मा रहेको मालिकादेवी आधारभूत विद्यालयमा ११ जना विद्यार्थी बेपत्ता छ् । उत्तरगया गाउँपालिका –५ मा रहेको मोर्डन ट्रिनिटी इङलिस स्कुल ८ जना विद्यार्थी बेपत्ता छन् । 

धेरै विद्यार्थीहरू बचेका अभिभावकहरूसँग अन्यत्र गएका छन् । नजिकै रहेका वा होल्डिङ सेन्टरमा रहेका बालबालिकाहरू विद्यालय पढ्न आउन थालेका छन् । उनीहरूलाइ खेल्ने, आवश्यकताको आधारमा प्रभावित विद्यार्थीलाइ मनोसामाजिक परामर्श दिने र नियमित अध्ययनमा फर्काउने प्रयास भइरहेको छ । 

उत्तरगया गाउँपालिकाले सूचना प्रकाशन गरेर विद्यालय खुल्ला गरेको छ । मोर्डन ट्रिनिटी स्कुल बगेपछि त्यहाँ अध्ययनरत विद्यार्थीहरू नीलकण्ठ, शिवालय लगायतनजिकका विद्यालयमा पढ्न थालेका छन् । 

गोसाइकुण्ड गाउँपालिका–२ मा नेपाल राष्ट्रिय आधारभूत विद्यालयमा २५ जना विद्यार्थीहरू बेपत्ता छन् । जिल्लाभरका २८५ जना विद्यार्थी बेपत्ता भएका छन् । सबैभन्दा धेरै विद्यार्थी बेपत्ता छन् । 

उत्तरगया गाउँपालिका -५ स्थित नीलकण्ठ माविमा अध्ययनरत ५०८ जना विद्यार्थी मध्ये भदौ १० गतेको बाढीमा परेर झण्डै १५० जना विद्यार्थी बेपत्ता भएका छन् । नीलकण्ठ माविका प्रधानाध्यापक माधव लामिछाने भन्छन् “हाम्रो विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीहरू विद्यालय बसको प्रतिक्षमा थिए । बसले एक पटक विद्यार्थी लिएर अर्को ठाउँमा विद्यार्थी लिन गएको समयमा त्यही समयमा कैदलेटार, खाल्टे क्षेत्रका धेरै विद्यार्थी बाढीमा बेपत्ता भए ।”

गोसाइकुण्ड गाउँपालिका–२ मा धेरै संरचना ध्वस्त भएको छ । चीन सरकारले बनाएको २८ कोठे नयाँ सुविधा युक्त भवन पूर्ण रुपमा क्षती भएपछि त्यहाँ पठन पाठन गराउन कठिन भएको छ । नेपाल राष्ट्रिय आधारभूत विद्यालय बाहेक अरुमा पठन पाठन सुरु भएको जिल्ला शिक्षा समन्वय इकाइका प्रमुख दुर्गा सिलवालले बताए । 

नेपाल राष्ट्रिय आवि टमुरेका प्रधानाध्यापक फुर्पु दोर्जे घलेले भने “धेरै आफन्त गुमे बचेकाहरू ५ सेकेन्डले बँचेका छन् । विद्यालयका ३५ जना विद्यार्थी मध्ये २५ जना विद्यार्थी, ३ शिक्षक र ३ शिक्षिकाहरू बाढीमा बेपत्ता भएका छन् । आफ्नो ठाउँमा मान्छे फर्कन चाहेको छ तर वातावरण सरकारले बनाउनुपर्छ ।” 

नीलकण्ठ माविमा रहेको राहत संकलन केन्द्र तथा प्रहरी आवास लगायतको भिडभाड व्यवस्थापन गरी विद्यालय सुचारु गरिएको छ । गत विहिबारबाट पठनपाठन सुरु भएको छ । विद्यालयमा होल्डिङ सेन्टर र राहत बितरण केन्द्र पनि विद्यालयमा रहेकोले समस्या भएको छ । बालबालिकाहरु साथी सबै जम्मा नहुदाको समस्या छ । सुरुमा १ सय २० जना थिए अहिले २ सय ४० जना विद्यार्थी विद्यालयमा आएका छन् प्रधानाध्यापक लामिछानेले बताए । 

उत्तरगया गाउँपालिका शिक्षा शाखा प्रमुख बोदराज पाठक भन्छन् “हाम्रो पालिकाबाट ५ कर्मचारी र शिक्षकहरू रमेश लामिछाने, मीननाथ न्यौपाने, संजिव तामाङ, नारायणवहादुर थापा, अजयकुमार यादव, विद्यालय नर्स ममता श्रेष्ठ, वालविकास शिक्षक मनमाया तामाङ र सुकवहादुर तामाङ अझै बेपत्ता छन् ।”

बाढीका कारण कर्मचारीहरु, जनप्रतिनिधि बेपत्ता छन् । विदेशी नागरिक २९०, रसुवाका २६७४, जिल्ला बाहिरका २८३४, कर्मचारी, सुरक्षाकर्मी गरी ३७९८ जना बेपत्ता रहेका छन् । हालसम्म १४६१ जनाको उद्धार भएको छ । जिल्लामा रहेका ९ वटा होल्डिङ सेन्टरमा २०० जना रहेका छन् । पक्कीपुल ६, झोलुङ्गे पुल १०, आर्च पुल १, बेली÷ट्रस ब्रिज ८ वटा पुर्ण रुपमा क्षती भएको छ । 

समिर सुरुङभित्रै बेपत्ता भए बाबुकाे पीडा उनकै शब्दमा

रसुवा, भाेटेकाेसीकाे बाढीपछि रसुवागढी जलविद्युत आयोजनाको सुरुङमा हराइरहेका छोराको अवस्था सम्झेर पिता माधव लामिछानेले लेखे हृदयविदारक शब्दहरू पीडा : 

रसुवा,भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीपछि रसुवागढी जलविद्युत आयोजनाको सुरुङभित्र फसेका आफ्ना जेठा छोरा समिर लामिछानेसहितका कामदारहरूको स्थिति अझै अज्ञात रहँदा उनका पिता माधव लामिछानेले गहिरो हृदयविदारक भावुक पीडा व्यक्त गरेका छन् ।

सामाजिक सञ्जालमार्फत लामिछानेले सुरुङभित्र अक्सिजनको अभावमा तड्पिएर हुनुपरेको मृत्युको कल्पना गर्दै हृदयविदारक भावुक पीडा व्यक्त गरेका हुन् । हालै चिलिमे सुरूङमा भेटिएका शवहरूको अवस्था नबिग्रिएको सन्दर्भ जोड्दै उनले सुरुङभित्र रहेकाहरूको मृत्यु केही दिनअघि मात्र भएको हुन सक्ने आशंका व्यक्त गरेका छन् ।

बाबु ? तिमीहरू चाहिँ सुरुङमा नहुनु ल। सुरुङमा हुनेहरूको मृत्यु कति पीडादायी भयो होला ?  चिलिमेमा अहिलेसम्म शव नबिग्रिएको देख्दा मृत्यु भर्खरै एक/दुई दिनअघि मात्र भएको जस्तो लाग्छ, उनले भावुक हुँदै लेखेका छन्, अक्सिजनको अभावमा त्यसरी तड्पिएर मर्नुभन्दा त बाढीमा सिधै परेको भए बरु यति धेरै यातना हुँदैनथ्यो होला। आयोजनामा विगत ६ वर्षदेखि इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरका रूपमा कार्यरत समिर सुरुङभित्रै बेपत्ता छन् ।

सरकार र सम्बन्धित निकायको सुस्त उद्धार कार्यप्रति कडा असन्तुष्टि जनाउँदै लामिछानेले राज्यको लापरबाहीका कारण आफूहरूले यो नियति भोग्नुपरेको आरोपलगाएका छन्। घटनाको सुरुवाती चरणदेखि नै सम्पूर्ण सुरुङ क्षेत्रमा स्वदेशी तथा विदेशी विज्ञ उद्धारकर्ताहरू तत्काल परिचालन गरिएको भए आफ्ना छोरासहित अन्य कामदारहरूलाई जीवितै वा समयमै उद्धार गर्न सकिने उनको दाबी छ। 

उनले यस्तै खाले स्टाटस् लेखिरहँदा सामाजिक संजालमा धेरैले गाली वर्षा गरेका थिए । उनले समयमा उद्धार हुन सके त्यहाँ रहेका प्राविधिक तथा कामदारहरू बाँच्ने थिए भन्ने ध्येयले लेखेका हुन् । तर अग्रह र पूर्वाग्रहले गाली वर्षा गर्नेहरू प्रति मानवीय समवेदनाहीन शब्दहरूले प्रहार नगर्न धेरैले सामाजिक संजलमा लेख्नेहरू पनि छन् । 

सरकारले समयमै अनुमति दिएर विदेशी विज्ञ उद्धार कर्तालाइ ल्याउन सकेकाे भए धेरै जना प्राविधिक, कामदार तथा अन्यकाे जिवित उद्धार सम्भव थियाे भन्ने धेरैले टिप्पणी गरेका छन् ।