गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका स्वास्थ्य , रसुवा अस्पताल सम्मानित

रसुवा, बागमती प्रदेश सरकार, स्वास्थ्य तथा सामाजिक विकास मन्त्रालय अन्तर्गतको प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालय, हेटौँडाद्वारा भोटेकोशी बाढीको विपद्का कठिन परिस्थितिमा स्वास्थ्य सेवा प्रबाहमा उत्कृष्ट योगदान पुर्‍याए बापत गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका स्वास्थ्य शाखा, जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय र रसुवा अस्पताललाई प्रशंसापत्र प्रदान गरी सम्मानित गरिएको छ।   

०८३ भाद्र १० गते अकस्मात् आएको भोटेकोशी बाढीको विपद्का समयमा स्वास्थ्य सेवाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट योगदान पुर्‍याएको कदर गर्दै आ व ०८२/०८३ मा सञ्चालित स्वास्थ्य कार्यक्रमहरूको प्रदेशस्तरीय एकीकृत वार्षिक समीक्षा गोष्ठीको अवसरमा उक्त संस्थागत सम्मान प्रदान गरिएको हो।   

आपत्कालीन अवस्थामा जनस्वास्थ्य सेवाप्रतिको नेतृत्व, समर्पण र योगदानको उच्च सम्मान गर्दै प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालयका निर्देशक डा नरेन्द्र कुमार झा, प्रदेश सचिव डा सुमित्रा गौतम, स्वास्थ्य तथा सामाजिक विकास मन्त्री माननीय गिरबहादुर तामाङ तथा मुख्यमन्त्री माननीय किरण थापा मगरद्वारा उक्त प्रशंसापत्र प्रदान गरिएको हो।   

विपद्को समयमा स्वास्थ्य सेवाको निरन्तरता, खोज तथा उद्धार, राहत व्यवस्थापन र नागरिकको स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि अहोरात्र खटिने गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका स्वास्थ्य शाखा, जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय र रसुवा अस्पतालको संयुक्त र संस्थागत प्रयासलाई यस सम्मानले उच्च कदर गरेको छ। उक्त प्रदेशस्तरीय एकीकृत वार्षिक समीक्षा गोष्ठीको अवसरमा गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकाको स्वास्थ शाखा प्रमुख बिमल घिमिरे, जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालायको कार्यालय प्रमुख निरध्वाज घर्ती मगर र रसुवा अस्पतालको मेडिकल सुसरिटेण्डन्ट अमित प्रजपतीले प्रशंसापत्र  ग्रहण गरे ।  

गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका स्वास्थ्य शाखाले काेभिड, तथा बाढीकाे विपद्का कठिन परिस्थितिमा स्वास्थ्य सेवा प्रबाहमा उत्कृष्ट योगदान गरेकाे छ । 

भोटेकोशीको कटानले रसुवाको हाकुबेँसी गाउँ जोखिममा, बस्ती सार्न माग

रसुवा, भोटेकोशी नदीमा भीषण बाढी आएको साढे दुई महिना बितिसक्दा पनि कटान र पहिरोको जोखिम नटरेपछि रसुवाको आमाछोदिङमो गाउँपालिका(१ हाकुबेँसी गाउँका १ सय ५६ परिवारले बस्ती सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्न माग गरेका छन् ।

भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण गाउँको तल्लो भागबाट तीव्र कटान हुन थालेपछि हाकुबेँसी गाउँ पूर्ण रूपमा जोखिममा परेको स्थानीय निमाकैसाङ तामाङले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार बाढी गएको लामो समय भइसक्दा पनि भूबनोट कमजोर भई पहिरो खस्ने क्रम जारी रहेकाले सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरणका लागि प्रमुख जिल्ला अधिकारीमार्फत समुदायको लिखित माग बुझाइएको छ ।

बाढी र कटानका कारण गाउँमा रहेको एक विद्यालय र प्रहरी चौकी पनि सङ्कटमा परेका छन् । आमाछोदिङमो गाउँपालिकाका अध्यक्ष बुचुङ तामाङले बाढी र पहिरोका कारण जोखिममा परेका नागरिकलाई सरकारले सुरक्षित आवासको अधिकार प्रत्याभूत गराउनुपर्ने बताउँदै जोखिमयुक्त बस्तीलाई तत्काल अन्यत्र सार्नुको विकल्प नरहेको उल्लेख गर्नुभयो ।

यसैबीच, भोटेकोशी बाढीका कारण सम्पर्कविहीन तथा बेपत्ता भएका व्यक्तिहरूको विवरण यकिन गर्ने सम्बन्धमा जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिको बैठक सम्पन्न भएको छ । बैठकले रसुवाका स्थानीय तहका वडा कार्यालयमा प्राप्त निवेदनका आधारमा सम्बन्धित स्थानीय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन समितिले गरेको निर्णयलाई अनुमोदन गरी विस्तृत विवरण राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण, सिंहदरबारमा सिफारिस गर्ने निर्णय गरेको छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी कमलप्रसाद पाण्डेले जोखिममा परेका बस्तीको विषयमा भूगर्भविद्हरूले स्थलगत अध्ययन गरेपछि मात्रै स्थानान्तरणको ठोस निर्णय लिइने जानकारी दिनुभयो । बाढीमा बेपत्ता तथा सम्पर्कविहीन नागरिकको वडा तहबाट प्राप्त निवेदनका आधारमा केन्द्रमा सिफारिस गर्ने प्रक्रिया अघि बढिसकेको उहाँले बताउनुभयो ।

जलवायु न्यायको माग गर्दै कला प्रदर्शन, बाढीबाट प्रभावितकाे अवस्था र पीडालाई कलाकारहरूले क्यानभासमा उतारे

 

बिदुर, राष्ट्रसंघीय जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संरचना महासन्धि (यूएनएफसीसीसी) का पक्ष राष्ट्रहरूको ३१औं सम्मेलन (कोप ३१)  टर्कीमा भईरहेकाे छ । यस सन्दर्भमा नुवाकाेटका नागरिक समाजले शब्द तथा चित्रमार्फत विश्व समुदाय सामु ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

टर्कीको आन्ताल्यामा सोमबार कोप–३१ सुरु भएको अन्तर्राष्ट्रिय बहससँग स्थानीय समुदायको पीडा जोड्दै आयोजित कला प्रदर्शनले भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीबाट प्रभावित नागरिकको अवस्था, जलवायुजन्य जोखिम र न्यायपूर्ण पुनर्निर्माणको आवश्यकतालाई विश्व समुदायसमक्ष पुर्‍याउने सन्देश दिएको छन् । 

नुवाकोटको विदुर नगरपालिका–५ स्थित देवीघाटमा जलवायु न्यायको माग गर्दै कला प्रदर्शन गरिएको छ। भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली नदीमा आएको बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रको अवस्था र बाढीपछिको पीडालाई कलाकारहरूले क्यानभासमा चित्रमार्फत उतार्दै विश्व समुदाय सामु ध्यानाकर्षण गराएका हुन् ।

गैरसरकारी संस्था महासंघको आयोजनामा जालपा नदी किनार देवीघाटमा आयोजित कार्यक्रममा कलाकारहरूले बाढीले निम्त्याएको विनाश, प्रभावित समुदायको पीडा र पुनर्निर्माणका चुनौतीलाई चित्रकलामार्फत प्रस्तुत गरेका थिए। कला प्रदर्शनमार्फत जलवायु परिवर्तनका असर भोगिरहेका समुदायको आवाज अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चसम्म पुर्‍याउने उद्देश्य राखिएको आयोजकले जनाएको छ।

बेलकोटगढी नगरपालिकाका उपप्रमुख शिव दाहालले संघीय सरकारले बाढी प्रभावितकाे घाउमा मलम नलगाएकाे र स्थानीय सरकारकाे पनि हात बाँधेकाे बताए । बिभन्न परिपत्रले काम गर्न राेकेकाेले काम गर्न नीतिगत अप्ठ्याराे भएकाे उनले बताए । 

कार्यक्रमको शुभारम्भ बेलकोटगढी नगरपालिकाका उपप्रमुख शिव दाहालले गरेका थिए। कार्यक्रममा विदुर नगरपालिका–५ का वडाध्यक्ष लीलानाथ न्यौपाने, गैरसरकारी संस्था महासंघ रसुवाका अध्यक्ष हेमनाथ खतिवडा, नुवाकोटका अध्यक्ष लोचन भट्टराईलगायतले जलवायु न्यायको पक्षमा आवाज उठाएका थिए। साे कार्यक्रममा नागरिक समाजका विष्णुराज नेपाल, सन्ताेष खनाल, राजु आचार्य, राजकुमार आचार्य, भगवान राना मगर, गैसस महासंघ नेपालका विकल श्रेष्ठ, पवन गाैतमलगायत सहभागी थिए । 

वक्ताहरूले जलवायु परिवर्तनमा न्यून योगदान भए पनि नेपाल जस्ता विकासशील मुलुक र यहाँका समुदायले प्राकृतिक विपद्का गम्भीर असर भोग्नुपरेको बताए। अव्यवस्थित पुनर्निर्माण तथा औद्योगिक क्रान्तिबाट सिर्जित वातावरणीय प्रभावले जलवायु जन्य जोखिम थप जटिल बनाएको उनीहरूको भनाइ थियो।

जलवायुजन्य विपद्बाट प्रभावित समुदायको पुनर्स्थापना र पुनर्निर्माणका लागि ऋणको सट्टा अनुदान उपलब्ध गराउनुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका थिए। जलवायु संकटमा जिम्मेवार पक्षले क्षतिको उचित सम्बोधन गर्दै प्रभावित समुदायलाई न्याय दिनुपर्ने उनीहरूको माग थियो।

कार्यक्रममा ‘ऋण होइन, अनुदान चाहिन्छ’, ‘नेपाललाई जलवायु न्याय चाहिन्छ’ र ‘हामीलाई न्याय अहिले चाहिन्छ’ भन्ने नारासहित जलवायु न्यायको आवाज उठाइएको थियो।

बिदुर नापा-५  जालपा नदि किनार देवीघाटमा कलाकारहरूले क्यानभासमा बाढी पछिकाे परिदृष्य चित्रमा उतारे । गैसस महासंघ नुवाकोटको आयाेजनामा शुभारम्भ भएको कार्यक्रम बेलकाेटगढी नपा उपप्रमुख शिव दाहाल, बिदुर ५ का वडा अध्यक्ष लीलनाथ न्यौपाने गैसस महासङ्घ रसुवाका अध्यक्ष  हेमनाथ खतिवडा, नुवाकोट अध्यक्ष लाेचन भट्टराई लगायतले जलवायु न्यायकाे आवाज उठाउदै अस्वस्थ पुननिर्माण र औद्यौगिक क्रान्त्रिका कारण प्रकाेप व्यहोर्नुपरेको बताए । 

विस्थापित ४४ बालक र ५४ बालिकालाई विद्यालयले निःशुल्क अध्ययापन गराउने

 

उत्तरगया गाउँपालिका–१ खाल्टेबाट विस्थापित भएर आएका ४४ बालक र ५४ बालिकालाई विद्यालयले निःशुल्क अध्ययनको व्यवस्था मिलाएको हो। विद्यालयका प्रधानाध्यापक रामराजा कुमालका अनुसार कक्षा १ देखि ९ सम्म अध्ययनरत ती बालबालिकालाई विद्यालयमा अध्ययनरत रहुन्जेल निःशुल्क पठनपाठन गराइनेछ।

बाढीका कारण विस्थापित परिवार आर्थिक तथा सामाजिक समस्याबाट गुज्रिरहेका बेला बालबालिकाको शिक्षामा थप आर्थिक भार नपरोस् भन्ने उद्देश्यले निःशुल्क अध्ययनको व्यवस्था गरिएको प्रधानाध्यापक कुमालले बताए। उनले निजी विद्यालयले पनि सामाजिक उत्तरदायित्व वहन गर्दै विपद्बाट प्रभावित परिवारलाई सहयोग गर्न सक्छन् भन्ने सन्देश दिनसमेत यो पहल गरिएको जानकारी दिए।

“बाढीका कारण विस्थापित भएका बालबालिकाको शिक्षामा अवरोध नहोस् र उनीहरूका अभिभावकलाई आर्थिक भार कम होस् भन्ने उद्देश्यले निःशुल्क पढाउने व्यवस्था गरेका हौँ,” कुमालले भने।

विद्यालयको क्षमता ४०० विद्यार्थीको भए पनि विस्थापित बालबालिकासहित हाल ४५० भन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययनरत छन्। विद्यार्थीको सङ्ख्या बढेपछि कक्षाकोठा तथा अन्य भौतिक संरचनाको व्यवस्थापनमा चुनौती थपिएको विद्यालयले जनाएको छ।

थप विद्यार्थीलाई सहज रूपमा पठनपाठन गराउन विद्यालयले जग्गा भाडामा लिएर आवश्यक भौतिक संरचना निर्माण गर्ने तयारी गरेको प्रधानाध्यापक कुमालले बताए।

विपद्का कारण घरबास गुमाएका परिवारका बालबालिकाको शिक्षा निरन्तरता सुनिश्चित गर्न विद्यालयले गरेको यो पहलले अभिभावकलाई राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। विस्थापनका कारण बालबालिकाको पढाइ प्रभावित हुन नदिन स्थानीय तह, विद्यालय तथा अन्य सरोकारवाला निकायको सहकार्यसमेत आवश्यक देखिन्छ।

आमाछोदिङ्मोमा उत्पादित बन्दा ढुवानीकाे लागि विश्व खाद्य कार्यक्रम र गाउँपालिकाबीच सहमति

सहमति पत्रमा हस्ताक्षर पछि अध्यक्ष र उपाध्यक्ष समेत: तस्वीर गाउँपालिका

रसुवा, भदाै १० गतेकाे बाढीका कारण पुल तथा सडक अभावले आमाछोदिङ्मो गाउँपालिकामा उत्पादित बन्दा ढुवानी गर्न विश्व खाद्य कार्यक्रम र आमाछोदिङ्मो गाउँपालिकाबीच सहमति भएको छ । 

​गाउँपालिकाबाट स्याफ्रुबेँसीस्थित भोटेकोशी खोलावारि यातायात पुगेको ठाउँसम्म बन्दा ढुवानी गर्न सहयाेग गर्ने सहमति भएको हो ।  पहिलो चरणमा ३३७.५ मेट्रिक टन बन्दा ढुवानी गर्न सहयाेग गर्ने सहमति भएको आमाछोदिङ्मो गाउँपालिकाका अध्यक्ष बुचुङ तामाङले जानकारी दिए । गाउँपालिकाभित्र उत्पादित बन्दा यातायातको पहुँच भएको ठाउँसम्म पुर्‍याउन विश्व खाद्य कार्यक्रमले सहयोग गर्ने सहमति भएको उनले बताए ।  

​गत भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीले गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका-५ स्थित स्याफ्रुबेँसीको पुल र सडक बगाएपछि रसुवाको उत्तरी भेगमा यातायात सेवा पूर्ण रूपमा ठप्प बनेको छ। बाढीका कारण आवतजावत बन्द हुँदा गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका (वडा नं. १ देखि ५) र आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका (वडा नं. १ देखि ५) का सर्वसाधारणले ठूलो सास्ती खेप्दै आएकाे स्थानीय फुर्पुसिङ्गी तामाङले बताए । कृषि उपजले बजार पाउन सकेन यसले किसानलाई अर्थतन्त्रमा धेरै समस्या परेकाे छ । केही दिन अघि गाउँलेले श्रमदान गरेर बनाएकाे काठेपुल पनि बगायाे ।

झण्डै ८ कराेड रुपियाँ बराबरको कृषि तरकारी तथा उपज बजारमा लैजाने अवस्थामा बाढीले समस्या परेकाे वडा न ३ का वडा अध्यक्ष सुरेन्द्र तामाङ बताए ।  ​सडक सञ्जाल अवरुद्ध हुँदा स्थानीय किसानहरूले उत्पादन गरेका नगदेबाली बजारसम्म पुर्‍याउन पाएका छैनन् । बाढी पछिको लामो समय बितिसक्दा पनि यातायात सञ्चालन नहुनु र कुनै वैकल्पिक मार्गसमेत नहुँदा बन्दा, आलु र सिमीजस्ता नगदेबाली बारीमै कुहेर जाने अवस्था सिर्जना भएको थियो । किसानको मेहनत खेर जान नदिन ढुवानीमा सहयोग गरिएको विश्व खाद्य कार्यक्रमले जनाएको छ। उत्पादित कृषि उपज बजारमा लैजान  सके ठूलाे राहत हुने कृषक मार लामाले बताए ।  

सम्झौता भएपछि केही यहाँ अलपत्र परेकाे कृषि उपजले बजार पाउने भन्दै किसान उत्साहित भएका छन् ।

श्रमदानबाट स्याफ्रुवेंसीमा पुन: काठेपुल बनाउदै स्थानीय

 

रसुवा, गाउँ जाने सडकमा पुल अभाव भएपछि गाेसाइकुण्ड र गाउँपालिका जाेड्ने आमाछोदिङमो स्याफ्रुवेंसीमा फड्के पुल पुनर्निर्माण कार्यमा स्थानीयले खटेका छन् ।

लेन्दे खोलाहुँदै भोटेकोशीमा ०८३ भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीले गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–५ स्थित, स्याफ्रुबेँसीको पुल र सडक बगाएपछि रसुवाको उत्तरी भेगमा यातायात सेवा पूर्ण रूपमा ठप्प बनेको छ ।

पुल अभावले बाढीका कारण आवतजावत ठप्प हुँदा गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका वडा नं १ देखि ५ र आमाछोदिङ्मो गाउँपालिका वडा नं १ देखि ५ का स्थानीय नागरिकले ठूलो सास्ती खेप्दै आएका छन् ।

लामो समय बितिसक्दा पनि स्याफ्रुबेँसीमा तत्काल स्थायी पुल बन्ने निश्चित नभएपछि आमाछोदिङ्मो गाउँपालिकाका स्थानीयवासीले श्रमदानमार्फत अस्थायी काठेपुल निर्माणमा जुटेका छन् । असोजमा तयार भएकाे काठे पुल पुन बगाएपछि जनसहभागितामा काठको पुल निर्माण कार्यलाई निरन्तर अघि बढाइएको छ । सडक सञ्जाल अवरुद्ध हुँदा स्थानीय किसानहरूले उत्पादन गरेको नगदे बाली बजारसम्म पुर्‍याउन पाएका छैनन् । गत वर्ष आमाछोदिङ्मो गाउँपालिकाका वडा नं २, ३, ४ र ५ बाट करिब ३ करोड रुपैयाँ बराबरको तरकारी निकासी भएको थियो । त्यस्तै, यस वर्ष उत्पादन बढेर करिब ६ करोड रुपैयाँ बराबरको तरकारी बजार पठाउने तयारी थियो । तर, बाढी आएको २ महिना बढी बितिसक्दा पनि यातायात सञ्चालन नहुनु र कुनै वैकल्पिक मार्गसमेत नहुँदा बन्दा, आलु र सिमीजस्ता नगदे बाली बारीमै कुहेर जाने अवस्था सिर्जना भएको छ । गत वर्षको तुलनामा दोब्बर आम्दानी हुने अपेक्षा गरेका किसानहरू वर्षभरिको मेहनत खेर जाने जोखिमले चिन्तित बनेका छन् ।

एक सय १८औँ लक्ष्मी जयन्तीमा सिर्जना वाचन

 

रसुवा, स्रष्टा घर रसुवाको आयोजनामा कालिका गाउँपालिका-२, कालिकास्थानस्थित कालिका मन्दिर परिसरमा ११८औँ लक्ष्मी जयन्ती नेपाली साहित्यकार तथा स्थानीय स्रष्टाहरूद्वारा विभिन्न साहित्यिक गतिविधिहरू सञ्चालन गरी भव्य रूपमा मनाइयो।

साे अवसरमा माेतनाथ धिताल, प्रेमप्रसाद पाैडेल, झंकनाथ न्याैपाने, शिशिर न्याैपाने, रूद्रप्रसाद , हेमन्त खतिवडा, अंकिता न्याैपानेलगायतका सर्जकहरूले सिर्जना तथा देवकाेटाकाे जीवनी चर्चा गरेका थिए ।