बाढीमा १६ वटा टाटासुमो सहित चालक तथा यात्रु बेपत्ता

रसुवा, नेपाल चीन सिमानामा लेन्देखोलाहुँदै  भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते आएको भीषण बाढीमा परी १६ वटा टाटासुमो सहित चालक तथा यात्रु बेपत्ता भएका छन् । 

काठमाडौंबाट  यात्रु लिन रसुवागढीतर्फ गएका टाटासुमो बाढीमा बगेका थिए। बाढीले केही सवारी साधनसँगै चालक तथा यात्रुलाई समेत बगाएको टाटासुमो सञ्चालक समितिले जनाएको छ।

टाटासुमोका सञ्चालक साधुराम खड्काका अनुसार बाढीमा बेपत्ता हुनेमा नुवाकोट विदुर चोकका चालक प्रमोद भट्टराई, बेलकोटगढी नगरपालिका–११ तिगाउँका दिपेन्द्र खतिवडा र राजेन्द्र खतिवडा, बेलकोटगढी नगरपालिका–६ तल्लो भगेरीका दिपक खतिवडा, सोही स्थानका महेश लामिछाने र सुजन लामिछाने, सिन्धुपाल्चोक कोदारीका ल्हाक्पा तामाङ, नुवाकोट सूर्यगढी गाउँपालिका ढुङ्गेचौरका केदार मैनाली बेपत्ता भएका हुन् । 

त्यसैगरि  रसुवा कालिका गाउँपालिका–२ का रामचन्द्र न्यौपाने, गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–२ घट्टेखोलाका छिरिङ तामाङ, सिन्धुपाल्चोकका कुमार रायमाझी, भक्तपुर सूर्यविनायक नगरपालिका–९ का राजकुमार सुवाल गोसाइँकुण्ड  गाउँपालिका–५ ठूलोभार्खुका कर्म स्याङ्मो तामाङ, नुवाकोट विदुर नगरपालिका–१ बन्द्रेका दिपेश शाही,  नुवाकोट बेलकोटगढी नगरपालिका–६ का शिव खतिवडा, र  चालक दिवानन्द सुवेदी रहेका छन्।

त्यसैगरी मिनी गोसाइँकुण्ड यातायात प्रालिका अनुसार घुम्न गएका धेरै पर्यटकहरू बाढीमा परेर धेरै जना बेपत्ता भएका छन्। 

रसुवाका १३ वटा खानेपानीमा क्षती

 

रसुवा, नेपाल चीन सिमानामा लेन्देखाेलाहुँदै  भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते गएको विनाशकारी बाढीका कारण रसुवाका विभिन्न स्थानमा सञ्चालित १३ वटा खानेपानीमा आंसिक तथा पूर्ण क्षती पुगेकाे छ । 

खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन विभागका अनुसार बाढीका कारण ती १३ आयोजनामा कम्तीमा २५ करोड २५ लाख रुपियाँ बराबरको क्षति भएको छ । 

बाढीबाट १ हजार ६ सय २३ जना नागरिक सुरक्षित खानेपानी सुविधाबाट प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन् । विभागका महानिर्देशक कमलराज श्रेष्ठका अनुसार बाढीले विशेष गरी गोसाइँकुण्ड र उत्तरगया गाउँपालिकाका खानेपानी आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ । 

अधिकांश आयोजना पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् भने केही आयोजनाका मूललाइन, शाखा पाइपलाइन तथा खानेपानीका धारासमेत बाढीले बगाएको छ । 

उहाँका अनुसार गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकाका वडा नं १, २ र ५ मा रहेका खानेपानी आयोजना पूर्णरूपमा क्षति भएका छन् । ती आयोजनामा भएको क्षतिका कारण मात्रै करिब ९ सय भन्दा बढी नागरिक खानेपानी सेवाबाट वञ्चित भएका छन् ।

त्यसैगरी उत्तरगया गाउँपालिकाका वडा नं ३ र ४ मा सञ्चालित खानेपानी आयोजनामा बाढीले पूर्णरूपमा क्षति पुर्‍याएको विभागले जनाएको छ । कैदलटार, सिम्ले मुहान र बाँस्थल सिमलगायतका आयोजनामा मुख्य तथा शाखा पाइपलाइन र खानेपानीका धारामा क्षति पुगेको छ । 

बाढीबाट क्षतिग्रस्त आयोजनाको पुनःनिर्माण तथा खानेपानी सेवा सुचारु गर्न आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाइने महानिर्देशक श्रेष्ठले बताउनुभयो ।

बाढीले झण्डै ४ सय ५० मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षती

 

रसुवा, भदौ १० गते लेन्दे खाेलाहुँदै भाेटेकाेसीमा आएको विनाशकारी बाढीले रसुवागढी, चिलिमेलगायत जलविद्युत  क्षेत्र, पुल, सडक र बस्तीहरू बगायाे । सबैभन्दा धेरै रसुवाका जलविद्युत आयोजना  क्षति पुगेकाे छ । 

आएको बाढीका कारण विभिन्न जलविद्युत् तथा नुवाकाेटका केही सौर्य आयोजनाका गरी ४३१ दशमलव १ मेगावाट विद्युत् उत्पादन  अवरूद्ध भएकाे छ । प्रभावित आयोजनामा नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, प्राधिकरणका सहायक कम्पनी र निजी क्षेत्रका आयोजना छन् ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार सबैभन्दा ठूलो क्षमताको १११ मेगावाटको रसुवागढी जलविद्युत् आयोजना प्रणालीबाट बाहिरिएको छ । त्यस्तै ७८ मेगावाटको सालासुङ्गी , ६० मेगावाटको माथिल्लाे त्रिशूली थ्री ए, ४२ दशमलव ५ मेगावाटको साञ्जेन, २५ मेगावाटको  प्राधिकरणको सौर्य आयोजना र २४ मेगावाटको त्रिशूली जलविद्युत् आयोज र देवीघाट प्रभावित भएकाे छ । 

त्यसैगरी २२ मेगावाटको चिलिमे, २० मेगावाटको लाङटाङ, १४ दशमलव ८ मेगावाटको माथिल्लो साञ्जेन, १४ दशमलव ८ मेगावाटको माथिल्लो मेलुङ, १४ मेगावाटको देवीघाट र ५ मेगावाटको मेलुङ आयोजना पनि प्रणालीबाट बाहिरिएको सूचीमा छन् ।

यी मध्ये रसुवागढी र चिलिमे नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका सहायक कम्पनीअन्तर्गतका आयोजना हुन् । लाङटाङ निजी क्षेत्रको आयोजना हो भने माथिल्लो त्रिशूली ३ ए प्राधिकरणअन्तर्गतको आयोजना हो । त्रिशूली, देवीघाट र प्राधिकरणको सौर्य आयोजना पनि प्राधिकरणअन्तर्गत छन् ।

क्षमताका आधारमा रसुवागढी, सालासुङ्गी र माथिल्लो त्रिशूली ३ ए  मात्रै जोड्दा २४९ मेगावाट विद्युत् उत्पादन प्रणालीबाट क्षती भएकाे छ । 

ठूलो क्षमताका आयोजना प्रणालीबाट बाहिरिँदा उपलब्ध विद्युत् उत्पादन घट्नुका साथै विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनमा समेत असर पर्न सक्ने देखिएको छ । बाहिरिएका आयोजनालाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन सके उक्तविद्युत् क्षमता प्रणालीमा थपिनेछ ।

विद्युतीय गाडी, ढुवानी ट्रक गरी ३०० भन्दा बढी गाडी बगेका अनुमान

रसुवा, नेपाल चीन सिमानाबाट लेन्दे खोलाहुँदै घट्टेखोलामा आएको बाढीका कारण रसुवा भन्सार कार्यालयमा रहेका गाडी सहित अन्य सामग्री पनि बगाएकाले ठूलो क्षति भएको छ ।

 भन्सारका ५ जना कर्मचारी सम्पर्कमा नआएकाे  बाँकी कर्मचारीसहित टिमुरे बजारभन्दा माथिको डाडामा उद्धारको  पर्खाइमा बसेको रसुवा भन्सार प्रमुख राजेन्द्र ढुंगानाले बताए ।   

ढुंगानाकाअनुसार भन्सार यार्डमा चेकजाँचका लागि रहेका विद्युतीय गाडी,  ढुवानी ट्रक गरी ३०० भन्दा बढी गाडी बगेका छन् । ‘यसबाहेक भन्सार चेकजाँचको क्रममा रहेका गाडी पनि बगेका छन् । तर तिनहरूको एकिन तथ्यांक आइसकेको छैन,’ ढुंगानाले भने ।

यद्यपि, क्षतिको विवरण आइनसकेको अर्थ मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ । सो भन्सार कार्यालयमा ३६ जना स्थायी र चार करारका कर्मचारी कार्यरत थिए । बाढीका कारण भएकाे कुनै क्षतीकाे विवरण अझै एकीन भएकाे छैन । 

रसुवा बाढीकाे १९ दिन अझै खाेज उद्धार जारी

 

रसुवा , नेपाल चीन सिमानाबाट लेन्दे खोलाहुँदै घट्टेखोलामा ०८३ भदाै १० गते आएकाे बाढीका प्रभावित खाेज उद्धार कार्य जारी रहेकाे छ । 

चिलिमे हाइड्रोपावर आयोजनाकाे सुरूङमा विदेशी विज्ञसहितको संयुक्त टोलीले एउटा एक्स्का भेटर र एउटा लोडर प्रयोग गरी सुरुङभित्र थुप्रिएको भग्नावशेष हटाउने काम गरिरहेको छ। 

हालसम्म करिब ८५ मिटर क्षेत्रमा भग्नावशेष हटाउने काम सम्पन्न भएको छ। सुरुङनजिकै खोला वारिपारि गर्न तुइन जडान गर्ने कार्यसमेत भइरहेको छ।

माथिल्लो त्रिशूली-१ जलविद्युत आयोजनामा नेपाली सेना र आयोजनाका प्रतिनिधिले संयुक्त रूपमा खोजी कार्य गरिरहेका छन्। त्रिशूली(३ ‘ए’ जलविद्युत आयोजनाको पावरहाउस तथा सुरुङ क्षेत्रमा पनि संयुक्त टोलीले खोजी कार्य जारी राखेको छ।

त्यस्तै माथिल्लाे त्रिशूली-३ ‘बी’ आयोजनामा नेपाली सेनासहितको संयुक्त टोलीले तीनवटा एक्स्काभेटर र एउटा ब्याकहो लोडर प्रयोग गरी उत्खनन गरिरहेको छ। उत्खनन गर्दै आयोजनाको आवासगृह रहेको गहिराइसम्म पुगेर खोजी कार्य भइरहेको नेपाली सेनाले जनाएको छ।

विभिन्न आयोजनामा सुरुङभित्र थुप्रिएको भग्नावशेष हटाउँदै ड्रोन तथा भारी उपकरणको प्रयोगबाट खोजी कार्य अघि बढाइएको छ। उद्धार टोलीले सुरुङको अवस्था र पहुँचअनुसार फरक-फरक प्रविधि तथा उपकरण प्रयोग गरिरहेको छ। 

स्याफ्रुबेँसीलाई प्रवेशद्वार बनाएर चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङसम्म जोड्ने पहुँचमार्ग निर्माण भएको छ । गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीका कारण प्रभावित बनेको सुरुङ क्षेत्रसम्म नेपाली सेना र उद्धार टोलीले सडक सञ्जाल जोडेको हो ।

भौगोलिक चुनौतीका बीच साढे तीन दिनको अथक प्रयासपछि १ हजार ५० मिटर लामो ट्र्याक खुला गरिएको छ । 

यसअघि साना हेलिकप्टरबाट मात्र पुग्न सकिने उक्त दुर्गम क्षेत्रमा स्याफ्रुबेँसीतर्फबाट सडक निर्माण सुरु गर्दा पहिले एक्स्काभेटर प्रयोग गरी ५५० मिटर बाटो तयार पारिएको थियो । तत्पश्चात् बाँकी रहेको कडा पहरा चिर्न नेपाली सेनाले ९ पटक नियन्त्रित ब्लास्टिङ गरी थप ५०० मिटर ट्र्याक निर्माण सम्पन्न गरेको हो ।

पहरा फोर्ने र ब्लास्टिङको कठिन कार्य सफलतापूर्वक सकिएसँगै चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङको मुखसम्मै ठूला तथा भारी उपकरण र आवश्यक सामग्री पु¥याउन सम्भव भएको बताइएको छ। भारी उपकरणहरू कार्यस्थलमा पु¥याइसकेकाले भोलि वा पर्सिसम्ममा सुरुङ छिचोलिने अपेक्षा गरिएको छ ।

ड्रोनबाट उद्धार तथा राहत सामग्री ढुवानी

 

रसुवा, आमाछोदिङमो र गोर्साइकुण्ड गाउँपालिकामा बाढी प्रभावितलाई ड्रोनबाट राहत सामग्री ढुवानी भइरहेको छ ।

खोज तथा उद्धारका लागि ड्रोन प्रभावकारी भएको मानव रहित बिमान संघका महासचिव तथा ड्रोन हव नेपालका सञ्चालक प्रवीण भट्टराइले बताए । 

नेपाली सेनासँगको समन्वयमा मानिस जान नसक्ने ठाउँमा विशेष गरी नदी तीरमा शवको खोजी तथा उद्धारका लागि ड्रोन मार्फत प्राप्त सूचनाका आधारमा शवको खोजी र उद्धारका कार्य भएको महासचिव भट्टराइले बताए । 

ड्रोनका करण पाइप, टायर, तार, ग्यास सिलिण्डर, कपडा, ढलान टुक्रा, हेल्मेट जस्ता चिजदेखिएपछि थप खोज उद्धारमा सहज भएको छ ।

मानिस जान नसक्ने गाउँमा ड्रोनले एक पटकमा ८० किलो र दैनिक १ हजारदेखि १५ सय किलोसम्म राहत सामग्री ढुवानी गर्ने गरिएको थियो ।  बेत्रावतीदेखि रसुवागढीसम्म सम्पर्कविहीन व्यक्तिको खोजीका लागि समेत ड्रोनको प्रयोग गरिएको थियो । बाढी आएको तेस्रो दिनदेखि सजिना नेपालकाे नेतृत्वमा हाम्रो टिम खटेको छ उनले भने । 

बाढीमा ज्यान गुमाएकाको आत्माको शान्तिको कामना गरी डोङ्जी पूजा

रसुवा,  बाढीमा ज्यान गुमाएकाको आत्माको शान्तिको कामना गर्दै मंगलबार काठमाडौँमा डोङ्जी पूजा गरिएको छ। मृतकको आत्मालाई शान्ति र राम्रो पुनर्जन्मको कामना गर्दै काठमाडौँको स्वयम्भूस्थित साङ्गेछोलिङ विहारमा घटनाको १४ औँ दिनमा उक्त पूजा गरिएको हो।

बौद्ध धर्ममा मृत्यु भएका व्यक्तिको सम्झना र सद्गतिका लागि गरिने विशेष संस्कार वा पूजालाई डोङ्जी पूजा भनिन्छ । गुम्बा वा घरमा लामाहरू आमन्त्रित गरी पोवा (आत्मा पठाउने विधि), बुद्ध र बोधिसत्वहरूको मन्त्र जप, शान्ति पाठ गरिन्छ।

बौद्ध परम्पराअनुसार मृत्यु भएपछि आत्मा अर्को जन्म लिनुअघि बारदो (मृत्यु र पुनर्जन्म बिचको अवस्था) मा रहन्छ। त्यसैले मृत्यु भएको तेस्रो, सातौँ, चौधौँ, एक्काइसौँ र मुख्य रूपमा ४९ औँ दिनमा यो पूजा गर्ने परम्परा रहेको गाेसाइँकुण्ड गाउँपालिका अध्यक्ष कैसाङनुर्पु तामाङले बताए ।