.jpg)
रसुवा ०८३ भदौ ३१ । नेपाल चीन सिमानाको लेन्देखोलाहुँदै भोटेकोसीमा आएको बाढीका कारण बेपत्ताहरुको खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेको छ । अहिले चिलिमे, माथिल्लो थ्रि ए र हाकु क्षेत्रको नदि तटिय क्षेत्र र जलविद्युतको सुरुङमा खोजी कार्य भइरहेको छ ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालयका अनुसार ३ हजार ७ सय ९० जना अझै बेपत्ता छन् । हालसम्म १९३ जनाको शव संकलन भएको छ भने १० जनाको सनाखत भएको छ । हालसम्म बाढीमा १४६२ जनाको उद्धार भएको छ । बाढीमा परेर ७४ जना घाइते मध्ये ४९ जना अस्पतालबाट उपचार पछि फर्केका छन् ।
रसुवा, नुवाकोट र धादिङका बाढी प्रभावितलाई स्वास्थ्य बिमा बोर्डले कागजात बिना नै स्वास्थ्य बिमा सेवा उपलब्ध गराउन अस्पतालहरूलाई निर्देशन दिएको छ ।
स्वास्थ्य बिमा बोर्डको भदौ २३ गतेको निर्णयअनुसार बाढीमा परी स्वास्थ्य बिमा सम्बन्धी कागजात हराएको वा नष्ट भएको अवस्थामा पनि बोर्डको प्रणालीमा रहेको बिमितको विवरणबाट पुष्टि गरेर स्वास्थ्य बिमा सेवा उपलब्ध गराउन बोर्डले निर्देशन दिएको छ ।
रसुवा, नुवाकोट र धादिङ गरी तीन जिल्लालाई नेपाल सरकारले तीन महिनाका लागि विपद् संकटग्रस्त क्षेत्र तोकेको छ । यस सन्दर्भमा ती जिल्लामा स्वास्थ्य बिमा सेवा सहज रूपमा सञ्चालन गरी नागरिकलाई सहजीकरण गर्न तोकिएको समयावधिसम्म स्वास्थ्य बिमा सेवामा लाग्ने सहभुक्तानी र अधिकतम सीमा हटाउन समेत बोर्डले स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रममा आबद्ध अस्पताल तथा निकायलाई निर्देशन दिएको हो ।
रसुवा, लेन्दे खोला हुन्दै नेपाल चीन सिमाना भोटेकोसीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण विस्थापित भइ होल्डिङ सेन्टरमा पुगेका छन् ।
रसुवाको उत्तरगया स्थित नीलकण्ठ माविमा १४ महिला, १६ पुरुष, २ गर्भवती, २ सुत्केरी, २५ जना बालबालिकाहरू गरी ३० जना रहेका छन् ।
शिवालय आधाभूत विद्यालयमा महिला २४, पुरुष २४ जना, बालबालिका २५, सुत्केरी २ , सुत्केरी २ गरी ४८ जना रहेका छन् । त्यसैगरी भीमसेन आधारभूत विद्यालयमा २५, पुरुष २६ बालबालिका १४ जना गरी ५१ जना रहेका छन् ।
गणेश आधारभूत विद्यालय सिरुचेतमा महिला १८, पुरुष १८, बालबालिका ३ जना गरी ३६ जना रहेका छन् ।
त्यसै गरी उत्तरगया गाउँपालिका–२ को सिम्ले आधारभू विद्यालयमा १ महिला ११ पुरुष गरी १२ जना आश्रय लिइरहेका छन् ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट जारी प्रेस नोट अनुसार गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका स्थित कोमिन स्यामेवाङफेल माविमा महिला २७, पुरुष २७ बालबालिका ३ जना गरी ५४ जना, लिङलिङ स्थित गोम्बामा महिला १४, पुरुष १८, बालबालिका २ जना गरी ३४ जना, राजधानी काठमाण्डौं स्थित बिभिन्न होल्डिङ सेन्टरमा महिला २२३, पुरुष २२०, बालबालिका १६२ जना गरी ६०५ जना समेत कुल ८७० जना आश्रय लिइरहेका छन् ।
त्यसै गरी नुवाकोटको तामाङ प्लाजा तथा बिभिन्न होल्डिङ सेन्टरमा रहेका उत्तरगया गाउँपालिकाबाट विस्थापितहरु २७५ पविार बिदुर नगरपालिका-५ काे पिपलटारमा जग्गा भाडामा लिएर टेन्ट टााँगेर बसेको छन् ।
रसुवा, नेपाल चीन सिमानामा लेन्देखोलाहुँदै भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते आएको भीषण बाढीमा परी १६ वटा टाटासुमो सहित चालक तथा यात्रु बेपत्ता भएका छन् ।
काठमाडौंबाट यात्रु लिन रसुवागढीतर्फ गएका टाटासुमो बाढीमा बगेका थिए। बाढीले केही सवारी साधनसँगै चालक तथा यात्रुलाई समेत बगाएको टाटासुमो सञ्चालक समितिले जनाएको छ।
टाटासुमोका सञ्चालक साधुराम खड्काका अनुसार बाढीमा बेपत्ता हुनेमा नुवाकोट विदुर चोकका चालक प्रमोद भट्टराई, बेलकोटगढी नगरपालिका–११ तिगाउँका दिपेन्द्र खतिवडा र राजेन्द्र खतिवडा, बेलकोटगढी नगरपालिका–६ तल्लो भगेरीका दिपक खतिवडा, सोही स्थानका महेश लामिछाने र सुजन लामिछाने, सिन्धुपाल्चोक कोदारीका ल्हाक्पा तामाङ, नुवाकोट सूर्यगढी गाउँपालिका ढुङ्गेचौरका केदार मैनाली बेपत्ता भएका हुन् ।
त्यसैगरि रसुवा कालिका गाउँपालिका–२ का रामचन्द्र न्यौपाने, गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–२ घट्टेखोलाका छिरिङ तामाङ, सिन्धुपाल्चोकका कुमार रायमाझी, भक्तपुर सूर्यविनायक नगरपालिका–९ का राजकुमार सुवाल गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका–५ ठूलोभार्खुका कर्म स्याङ्मो तामाङ, नुवाकोट विदुर नगरपालिका–१ बन्द्रेका दिपेश शाही, नुवाकोट बेलकोटगढी नगरपालिका–६ का शिव खतिवडा, र चालक दिवानन्द सुवेदी रहेका छन्।
त्यसैगरी मिनी गोसाइँकुण्ड यातायात प्रालिका अनुसार घुम्न गएका धेरै पर्यटकहरू बाढीमा परेर धेरै जना बेपत्ता भएका छन्।
रसुवा, नेपाल चीन सिमानामा लेन्देखाेलाहुँदै भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते गएको विनाशकारी बाढीका कारण रसुवाका विभिन्न स्थानमा सञ्चालित १३ वटा खानेपानीमा आंसिक तथा पूर्ण क्षती पुगेकाे छ ।
खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन विभागका अनुसार बाढीका कारण ती १३ आयोजनामा कम्तीमा २५ करोड २५ लाख रुपियाँ बराबरको क्षति भएको छ ।
बाढीबाट १ हजार ६ सय २३ जना नागरिक सुरक्षित खानेपानी सुविधाबाट प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन् । विभागका महानिर्देशक कमलराज श्रेष्ठका अनुसार बाढीले विशेष गरी गोसाइँकुण्ड र उत्तरगया गाउँपालिकाका खानेपानी आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्याएको छ ।
अधिकांश आयोजना पूर्णरूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् भने केही आयोजनाका मूललाइन, शाखा पाइपलाइन तथा खानेपानीका धारासमेत बाढीले बगाएको छ ।
उहाँका अनुसार गोसाइँकुण्ड गाउँपालिकाका वडा नं १, २ र ५ मा रहेका खानेपानी आयोजना पूर्णरूपमा क्षति भएका छन् । ती आयोजनामा भएको क्षतिका कारण मात्रै करिब ९ सय भन्दा बढी नागरिक खानेपानी सेवाबाट वञ्चित भएका छन् ।
त्यसैगरी उत्तरगया गाउँपालिकाका वडा नं ३ र ४ मा सञ्चालित खानेपानी आयोजनामा बाढीले पूर्णरूपमा क्षति पुर्याएको विभागले जनाएको छ । कैदलटार, सिम्ले मुहान र बाँस्थल सिमलगायतका आयोजनामा मुख्य तथा शाखा पाइपलाइन र खानेपानीका धारामा क्षति पुगेको छ ।
बाढीबाट क्षतिग्रस्त आयोजनाको पुनःनिर्माण तथा खानेपानी सेवा सुचारु गर्न आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाइने महानिर्देशक श्रेष्ठले बताउनुभयो ।
रसुवा, भदौ १० गते लेन्दे खाेलाहुँदै भाेटेकाेसीमा आएको विनाशकारी बाढीले रसुवागढी, चिलिमेलगायत जलविद्युत क्षेत्र, पुल, सडक र बस्तीहरू बगायाे । सबैभन्दा धेरै रसुवाका जलविद्युत आयोजना क्षति पुगेकाे छ ।
आएको बाढीका कारण विभिन्न जलविद्युत् तथा नुवाकाेटका केही सौर्य आयोजनाका गरी ४३१ दशमलव १ मेगावाट विद्युत् उत्पादन अवरूद्ध भएकाे छ । प्रभावित आयोजनामा नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, प्राधिकरणका सहायक कम्पनी र निजी क्षेत्रका आयोजना छन् ।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार सबैभन्दा ठूलो क्षमताको १११ मेगावाटको रसुवागढी जलविद्युत् आयोजना प्रणालीबाट बाहिरिएको छ । त्यस्तै ७८ मेगावाटको सालासुङ्गी , ६० मेगावाटको माथिल्लाे त्रिशूली थ्री ए, ४२ दशमलव ५ मेगावाटको साञ्जेन, २५ मेगावाटको प्राधिकरणको सौर्य आयोजना र २४ मेगावाटको त्रिशूली जलविद्युत् आयोज र देवीघाट प्रभावित भएकाे छ ।
त्यसैगरी २२ मेगावाटको चिलिमे, २० मेगावाटको लाङटाङ, १४ दशमलव ८ मेगावाटको माथिल्लो साञ्जेन, १४ दशमलव ८ मेगावाटको माथिल्लो मेलुङ, १४ मेगावाटको देवीघाट र ५ मेगावाटको मेलुङ आयोजना पनि प्रणालीबाट बाहिरिएको सूचीमा छन् ।
यी मध्ये रसुवागढी र चिलिमे नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका सहायक कम्पनीअन्तर्गतका आयोजना हुन् । लाङटाङ निजी क्षेत्रको आयोजना हो भने माथिल्लो त्रिशूली ३ ए प्राधिकरणअन्तर्गतको आयोजना हो । त्रिशूली, देवीघाट र प्राधिकरणको सौर्य आयोजना पनि प्राधिकरणअन्तर्गत छन् ।
क्षमताका आधारमा रसुवागढी, सालासुङ्गी र माथिल्लो त्रिशूली ३ ए मात्रै जोड्दा २४९ मेगावाट विद्युत् उत्पादन प्रणालीबाट क्षती भएकाे छ ।
ठूलो क्षमताका आयोजना प्रणालीबाट बाहिरिँदा उपलब्ध विद्युत् उत्पादन घट्नुका साथै विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनमा समेत असर पर्न सक्ने देखिएको छ । बाहिरिएका आयोजनालाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन सके उक्तविद्युत् क्षमता प्रणालीमा थपिनेछ ।
रसुवा, नेपाल चीन सिमानाबाट लेन्दे खोलाहुँदै घट्टेखोलामा आएको बाढीका कारण रसुवा भन्सार कार्यालयमा रहेका गाडी सहित अन्य सामग्री पनि बगाएकाले ठूलो क्षति भएको छ ।
भन्सारका ५ जना कर्मचारी सम्पर्कमा नआएकाे बाँकी कर्मचारीसहित टिमुरे बजारभन्दा माथिको डाडामा उद्धारको पर्खाइमा बसेको रसुवा भन्सार प्रमुख राजेन्द्र ढुंगानाले बताए ।
ढुंगानाकाअनुसार भन्सार यार्डमा चेकजाँचका लागि रहेका विद्युतीय गाडी, ढुवानी ट्रक गरी ३०० भन्दा बढी गाडी बगेका छन् । ‘यसबाहेक भन्सार चेकजाँचको क्रममा रहेका गाडी पनि बगेका छन् । तर तिनहरूको एकिन तथ्यांक आइसकेको छैन,’ ढुंगानाले भने ।
यद्यपि, क्षतिको विवरण आइनसकेको अर्थ मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ । सो भन्सार कार्यालयमा ३६ जना स्थायी र चार करारका कर्मचारी कार्यरत थिए । बाढीका कारण भएकाे कुनै क्षतीकाे विवरण अझै एकीन भएकाे छैन ।
